تساهل مستاجران «در جاده» / حمایت 290 سال پیش آستان قدس رضوی از توسعه فضای کسب و کار



این موضوع از دیرباز در ساختار فعالیت های اقتصادی آستان قدس مورد توجه رضوی بوده است. وقتی قبلاً گفتم، به معنای تعمیم این سیاست در چند دهه یا حتی چند قرن اخیر نیست. از زمانی که فعالیت های اقتصادی آستان قدس برای مدیریت وقف و تلاش برای استفاده بهینه از درآمدهای آستان قدس آغاز شد، توجه به توسعه کسب و کار جزء مهمی از سیاست های اقتصادی این نهاد بلندپایه و مقدس است. متولیان همیشه سعی می کنند در برخورد با مستأجران موقوفه یا کسانی که به نوعی با آستان رابطه اقتصادی دارند، ملایم باشند. به همین دلیل در مجموعه اسناد مرکز اسناد آستان قدس رضوی، گاه نمونه های جالبی از این تعاملات را می یابیم که قدمتی بیش از چندین قرن دارند. امروز می خواهیم محتویات یکی از این اسناد که مربوط به اجاره مغازه های خیابانی است را بررسی کنیم. امیدواریم از مرور این سند تاریخی لذت ببرید.

اجاره عمومی مغازه به بابا عبدالله
سند مورد نظر ما با شماره 35331/10 مربوط به سال 1146 قمری / 1112 شمسی است. یعنی درست در زمانی که باید دوره میان سلطنت صفویه و افشاریه را در نظر بگیریم. حکومت اسماً همچنان متعلق به صفویان بود و شاه طهماسب دوم به عنوان حاکم ایران معرفی شد، اما همه می‌دانستند که به دلیل سقوط اصفهان به حمله افغان‌ها، حکومت صفویه تقریباً فروپاشید و آن افشار نادر قلی بود. که برای به دست آوردن قدرت به سلطنت رسید. ضمناً سند ما از قرارداد اجاره مفصل صحبت می کند، قرارداد اجاره مغازه های پایین شهر مشهد و اطراف آن. در این دوره میرزا محمدرضا رضوی از سادات رضوی مشهد تولیت آستان قدس را بر عهده داشت. این مغازه ها که ظاهراً بسیار زیاد بودند به شخصی به نام بابا عبدالله فرزند حاجی ابراهیم اجاره داده شد: «اجاره بابا عبدالله بر اساس تاریخ شهر (ماه) شوال سال 1146 (اسفند 1112 ه. کلماتی که در شرع نوشته شود اجاره نامه و پارتیشن شرعی را گرفت … بابا عبدالله فرزند مرحوم حاجی ابراهیم از سرکار وکلای محترم … آمیرزا محمدرضا الرضوی .. همه مغازه ها (فروشگاه ها) در خیابان سفلا (زیر خیابان) و بازار خفافان (کفش ها) و عطاری ها و زرگران و طلافروشان متعلق به سرکار (امام رضا (ع)) از ابتدای نوروز فیروز سال بارسل پلنگ) تا یک سال کامل شمسی.

شرایط جالب در قرارداد
قراردادی که از آن صحبت می کنیم، علاوه بر جزئیات مالی مانند اجاره و غیره، دارای جزئیات و شرایط ویژه ای نیز مربوط به شرایط سیاسی و اجتماعی زمان است و هدف آن، البته رعایت انصاف و تلاش برای تحقق آن است. . توسعه تجاری. از جمله این شرایط، موضوع محاصره شهر و ممنوعیت فعالیت تجار بود: «همانطور که خدای ناکرده در [دوره] در صورتی که مغازه مذکور به دلیل ورود مخالفان و محاصره سرزمین اقدس (مشهد) تعطیل باشد، تا زمانی که باز است، در روزهای مذکور پس از مراجعه وکلای تعیین شده تعطیل محسوب می شود. اجاره. منظور از این عبارت این است که در زمان جنگ و محاصره شهر که تجارت عمومی کسبه چیزی نیست، آستان قدس برای حمایت از این افراد، اجاره بهای تعطیلی مغازه را در نظر می گیرد. به عنوان هزینه جایگزین اجاره و نیازی به مبلغی از مستاجر ندارد. علاوه بر این مستاجر می تواند در مواقعی که بازار دچار رکود است، اجاره بها را به صورت اقساطی به مستاجر پرداخت کند و مستاجر باید به او فرصت دهد تا اجاره بها را تا حد امکان آماده کند. این قرارداد با در نظر گرفتن شرایط بحرانی زمان، به کسبه مستقر در کوچه ها و بازارهایی که به نام آنها اشاره شده است، این فرصت را می دهد که بدون نگرانی از وضعیت و وضعیت بحرانی موجود در شهرک به تجارت خود ادامه دهند. در شهر مشهد ادامه یافت و مردم نیز از این راه بهره بردند. این سند را باید سند رضایت مستاجر نامید. سندی که در هر شرایطی که از گذشته به یادگار مانده، الگویی مناسب و قابل توجه برای همه ما خواهد بود.

خبرنگار: محمدحسین نیکبخت