در سوگ یگانه نوای خراسان استاد حسین یگانه


زهی زردکانلو شهرآرانیوز; حال و هوای حسین یگانه در نوازندگی و خوانندگی مختص اوست. در یکی از برنامه ها «استاد به قدری از خودش متحیر شد که به دلیل حمله مداوم طبل به ساز در حین اجرا، شکستگی استخوان را در انگشت خود احساس نکرد». آنچه می خوانید زندگینامه هنرمند فقید خراسانی حسین یگانه از زبان محمدرضا درویشی پژوهشگر رسمی موسیقی است که در کتاب «از ترانه ها و سکوت» صفحه 42 منتشر شده است.

سی سال پیش در چنین روزی یکی از مشهورترین ستاره های آسمان موسیقی خراسان چشم از جهان فروبست و حاج حسین یگانه در سن هفتاد و چهار سالگی دار فانی را وداع گفت. حاج حسین یگانه در سال 1297 در روستای داغیان از توابع شهرستان قوچان به دنیا آمد. او به سبک قدیم دوتار می نواخت، اما پس از آشنایی با استاد محمد جوزانی، نواختن دوتار را به طرز ماهرانه ای از او آموخت. غلامحسین زیره نیز از دیگر اساتید مرحوم یگانه بود. اما اکنون نام او در میان نام هنرمندان موسیقی خراسان می درخشد و نشان می دهد که یگانه از استادان خود پیشی گرفته و پیشرو شده است.

او با صدای گرم و رسا خود در هیئت های مذهبی در نمایش هایی چون تشبیه و نوحه حضور فعال دارد. یگانه با هنر تقلید و خوش خوانی شاهنامه فردوسی نیز آشنا بود.

«شاه اسماعیل»، «زهره و طاهر»، «اصلی و کرم»، «کر اوغلی»، «غریب و شاه صنم»، «لیلی و مجنون»، «گل افروز و دوست محمد» از جمله داستان‌های نام‌های آشنا هستند. به ساز.و آوازهای شگفت خراسان نسل به نسل و سینه به سینه گفته می شود. به گفته محققان موسیقی محلی، این بخش از فرهنگ موسیقی شفاهی خراسان به قدری تأثیرگذار بوده که در سرزمین های مرکزی فلات ایران نیز نفوذ کرده است.
اما بخشی دیگر از موسیقی خراسان شمالی مراجع نواحی این خطه است که به مقامات هفت گانه معروف هستند و محمدحسین یگانه در کنار حاج قربان سلیمانی هر کدام به شیوه خود این مقامات را مدیریت می کنند. در ادامه به سراغ هوشنگ جاوید پژوهشگر موسیقی رفتیم و درباره قطعات برجسته و ارزشمند مرحوم حاج حسین یگانه گفت و گو کردیم که پیش روی شماست.

در سوگ یگانه نوای خراسان استاد حسین یگانه
شگفت انگیز، یک گام جلوتر از سایر بخش ها

جاوید درباره ویژگی های بارز مرحوم حسین یگانه می گوید: استاد یگانه از آخرین بازماندگان شمال خراسان بود. چون خودتنظیمی، درمان و دارو را می شناسد، ساز می سازد و به خوبی ساز می سازد و می نوازد. او یک بخش کامل است.

به گفته جواد، یگانه یکی از اعضای گروه و حتی یک قدم جلوتر از بقیه است. علاوه بر این در هنرهای آیینی، تعزیه خوانی، نقالی و نقالی تبحر خاصی دارد و جزو معدود کتاب های 24 گانه است، زیرا 24 داستان و قافیه کهن را می شناسد و روایت می کند.

وی همچنین با اشاره به اینکه علم مکتب فقط استاد یگانه بود، یادآور می شود: این هنرمند فقید 10 هزار بیت را حفظ کرد. در نسل قبل خیلی از نقاط خراسان را دیدم در شمال و جنوب مثل استاد یگانه اما در نسل میانی و نسل جدید متأسفانه مثل بقیه مردم نیست.

به گفته جاوید، آثار به جا مانده از استاد یگانه توسط فوزیه ماجد گردآوری و از طریق موسسه ماهور منتشر شده است. همچنین در صدا وسیمای خراسان رضوی در دهه 50 و 60 آثار خوب یگانه ضبط شد که هم اکنون در آرشیو صدا وسیما موجود است. چون یگانه از اولین بخش های فعال در رادیو خراسان بود و آثارش ضبط شد.

این پژوهشگر رسمی موسیقی در پایان ابراز امیدواری کرد که محمد، موسی الرضا و حمید سه پسر استاد یگانه میراث پدر خود را به نسل کنونی معرفی کنند.

وی در پایان سخنان خود را با بیان خاطره ای از حسین یگانه گفت: آخرین باری که استاد را در دهه 60 در صدا وسیمای استان دیدم، به من گفت: هوشنگ جان قبلاً متحد بودیم، حالا خارجی هستیم.